CƠ HOÀNH

Cơ hoành có 3 phần nguyên ủy bao quanh lồng ngực dưới:

• Phần ức (sternal): Nhỏ nhất — 2 dải cơ từ mặt sau mỏm mũi kiếm (xiphoid)

• Phần sườn (costal): Lớn nhất — 6 chẽ từ mặt trong sụn sườn 7-12, xen kẽ cơ ngang bụng

• Phần thắt lưng (lumbar): Trụ phải (right crus, L1-L3) dài hơn trụ trái (left crus, L1-L2), + dây chằng cung trong/ngoài

Gân trung tâm (central tendon) — vùng gân phẳng hình lá ba thùy ở đỉnh vòm hoành. Gân trung tâm KHÔNG bám xương — treo lơ lửng giữa lồng ngực.

- Co (inspiration): Hạ vòm hoành xuống → tăng thể tích lồng ngực → áp lực âm → HÍT VÀO

• Giãn (expiration): Vòm hoành nâng lên → giảm thể tích → THỞ RA (thở ra bình thường = thụ động)

• Tăng áp bụng: Co cơ hoành + đóng thanh môn → tăng áp ổ bụng → rặn (đại tiện, sinh đẻ, nâng đồ nặng — Valsalva)

• Hỗ trợ tuần hoàn: Co cơ hoành → ép TM chủ dưới → bơm máu về tim ("bơm hô hấp")

- Thoát vị hoành (hiatal hernia): ⭐ Dạ dày chui qua lỗ thực quản lên ngực — rất phổ biến (trào ngược dạ dày)

• Liệt TK hoành: Nửa hoành nâng cao trên X-quang ngực — hô hấp giảm, khó thở khi nằm

• Tổn thương tủy cổ (C3-C5): Mất chi phối cơ hoành → cần máy thở

• Nấc (hiccup): Co thắt cơ hoành không tự ý — liên quan TK hoành hoặc kích thích dạ dày

• Thở hoành (diaphragmatic breathing): Kỹ thuật thở sâu bằng cơ hoành — giảm stress, cải thiện oxy hóa